Mal rejiminin tasfiyesi, eşlerin malvarlığının belirlenmesi ve uygulanacak mal rejimine göre doğan alacakların hesaplanmasıdır. Sıklıkla boşanmayla birlikte gündeme gelir; ancak boşanma davasındaki velayet, nafaka veya tazminat taleplerinden ayrı bir konudur. “Evlilikte alınan her şey ikiye bölünür” açıklaması, tasfiyenin sonucunu doğru anlatmaz.
Önce hangi mal rejimi uygulanıyor?
Türk Medenî Kanunu'nun 202. maddesine göre, eşler kanunda öngörülen başka bir rejimi seçmemişlerse yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır. Eşler kanundaki diğer mal rejimlerinden birini seçmiş olabilir. Bu nedenle evlenme tarihi ve varsa mal rejimi sözleşmesi ilk incelenecek belgelerdendir. Özellikle 1 Ocak 2002 öncesine uzanan evliliklerde farklı dönemlere farklı kurallar uygulanabileceği ayrıca araştırılmalıdır.
Tasfiyede bir malın kimin adına kayıtlı olduğu önemlidir, fakat tek başına yeterli değildir. Malın ne zaman ve hangi kaynakla edinildiği, onun edinilmiş mal mı, kişisel mal mı olduğunu ve varsa katkı alacağını etkileyebilir.
Edinilmiş mal ile kişisel malın farkı nedir?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde çalışma karşılığı kazanımlar ve mal rejimi devam ederken elde edilen bazı gelirler kural olarak edinilmiş mal grubunda değerlendirilir. Miras veya karşılıksız kazanımla edinilen değerler ise kural olarak kişisel maldır. Ancak kişisel malın gelirinin veya kişisel maldan karşılanan bir ödemenin tasfiyedeki yeri ayrıca incelenebilir. Bir malın niteliği konusunda iddia ve ispat kuralları da önem taşır.
Örnek: Evlilikten önce alınmış bir taşınmaz ile evlilik süresinde ücret gelirleriyle alınmış bir taşınmaz aynı biçimde ele alınmaz. Evlilikten önceki taşınmazın kredisi daha sonra evlilik içindeki gelirle ödenmişse, bu katkının ayrıca hesaplanması gerekebilir. Tapunun tek eşin adına olması, diğer eşin olası alacağı bulunmadığını kendiliğinden göstermez.
Boşanma davası açılınca mal rejimi ne zaman sona erer?
Boşanmaya karar verilmesi hâlinde Türk Medenî Kanunu'nun 225. maddesi uyarınca mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Tasfiye hesabında bu tarih ile malların değerinin belirleneceği zaman birbirinden farklı olabilir. Dava açıldıktan sonraki tüm para hareketlerini otomatik olarak tasfiye dışı veya içi saymak doğru değildir; bir malın kaynağı ve ilgili işlemler incelenmelidir.
Katılma alacağı nasıl hesaplanır?
Önce eşlerin edinilmiş ve kişisel mal grupları ayrılır. Edinilmiş mallara ilişkin borçlar, denkleştirme ve kanunun öngördüğü diğer kalemler dikkate alınarak artık değer hesaplanır. Kural olarak eşlerden her biri, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde alacak hakkına sahiptir; karşılıklı alacaklar mahsup edilebilir. Bu, her evin veya aracın tapusunun otomatik olarak yarı yarıya devredileceği anlamına gelmez. Somut olayda malın değeri, borç ve katkılar ile kanuni istisnalar sonucu değiştirebilir.
Malın diğer eş tarafından devredilmiş olması, değerlendirmeyi her zaman sona erdirmez. Kanundaki eklenecek değer kuralları ve devir tarihleri bakımından belge incelemesi gerekir. Tasfiye uyuşmazlıkları çoğu zaman boşanma davasından ayrı bir taleple ele alınır; davaların sırası, deliller ve süreler dosyaya göre değerlendirilmelidir. Burada tek bir genel dava süresi verilmesi yanıltıcı olabilir.
Hangi belgeler yararlı olur?
- Evlilik tarihi, varsa mal rejimi sözleşmesi ve boşanma davasının açılış tarihi.
- Tapu, araç, şirket ortaklığı ve banka kayıtları; edinme ve devir belgeleri.
- Kredi sözleşmeleri, ödeme planları ve ödeme kaynaklarını gösteren kayıtlar.
- Miras, bağış veya kişisel mal iddiasını destekleyen belgeler.
- Bir mala yapılan katkıyı ve değerini gösteren ilgili, hukuka uygun elde edilmiş kayıtlar.
Belgeler yalnızca listedekilerden ibaret değildir. Özel mali verileri paylaşırken gerekli olanla sınırlı kalınmalıdır.
Sık sorulan sorular
Eşlerden birinin adına kayıtlı ev diğer eşle paylaşılır mı?
Tek başına tapu kaydına bakılarak cevap verilemez. Edinme tarihi, ödeme kaynağı, uygulanacak rejim ve borçlar incelenir. Sonuç bir mülkiyet devri yerine alacak hakkı da olabilir.
Miras kalan mal da edinilmiş mal mıdır?
Miras yoluyla kazanılan mal kural olarak kişisel maldır. Bunun gelirleri, bu mala yapılan katkılar veya başka mallarla karışması ayrıca değerlendirilebilir.
Mal rejimi tasfiyesi, boşanma protokolünde ele alınabilir mi?
Eşlerin mali konulardaki anlaşması mümkün olabilir; ancak kullanılan ifadelerin hangi haklardan vazgeçildiği ve hangi malları kapsadığı bakımından açık olması gerekir. Protokolün ve mevcut belgelerin birlikte incelenmesi önemlidir.
Çocuklarla ilgili düzenlemeler için velayet ve çocukla kişisel ilişki yazısına, diğer konular için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar: Türk Medenî Kanunu, özellikle m. 202, 219–222, 225–236; Adalet Bakanlığı arabuluculuk çalışması, mal rejimi tasfiyesine ilişkin bölüm.
Bu yazı 2 Ekim 2026 itibarıyla genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak rejim, belgeler ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.